Khoa Lão khoa - Thực trạng tại Việt Nam hiện nay.

Tại Việt Nam, chuyên ngành này đang phát triển mạnh mẽ do tốc độ già hóa dân số nhanh chóng: tỷ lệ người trên 60 tuổi hiện khoảng 12% dân số (năm 2024), dự kiến vượt 20% vào năm 2035-2036, khiến nhu cầu chăm sóc người cao tuổi trở thành thách thức lớn cho hệ thống y tế. Tuy nhiên, ngành Lão khoa vẫn còn non trẻ, với thiếu hụt nhân lực và cơ sở hạ tầng, đòi hỏi các định hướng phát triển rõ ràng từ Bộ Y tế và các cơ sở y tế.

Định hướng phát triển Trung tâm Lão khoa tại Việt Nam là mở rộng mạng lưới điều trị chuyên sâu, đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi từ tư duy "chữa bệnh" sang "chăm sóc toàn diện" để nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi. Các hướng đi chính bao gồm: xây dựng bệnh viện chuyên khoa lão khoa toàn diện, phát triển mạng lưới điều trị trên cả nước, tăng cường nghiên cứu về lão hóa và các bệnh liên quan, và chú trọng vào việc phòng ngừa bệnh tật thông qua lối sống lành mạnh và phát hiện sớm...

1. Thực trạng phát triển.

Hiện nay, Việt Nam có mạng lưới Lão khoa hạn chế:

– Cơ sở y tế chuyên sâu: Chỉ có 3 bệnh viện chuyên Lão khoa (Bệnh viện Lão khoa Trung ương tại Hà Nội, Bệnh viện Thống Nhất tại thành phố Hồ Chí Minh, và một số cơ sở khác), cùng 14 bệnh viện trung ương và 48 bệnh viện tuyến tỉnh có khoa Lão khoa. Các khu vực nông thôn, miền núi tiếp cận dịch vụ còn khó khăn.

– Đào tạo nhân lực: Chỉ 2 cơ sở đào tạo chính là Đại học Y Hà Nội và Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh, chưa có mã ngành chuyên khoa riêng. Số lượng bác sĩ chuyên Lão khoa rất ít (dưới 100 người toàn quốc), dẫn đến quá tải tại các bệnh viện lớn.

– Nghiên cứu và hợp tác: Các hội nghị như Hội nghị Lão khoa Quốc gia lần thứ VI (2025) đã thảo luận về cập nhật chẩn đoán - điều trị, nhưng nghiên cứu còn hạn chế so với nhu cầu.

2. Định hướng phát triển.

Dựa trên các chiến lược của Bộ Y tế (theo Thông tư 35/2011/TT-BYT và các hội nghị gần đây), định hướng phát triển chuyên ngành Lão khoa tập trung vào 4 trụ cột chính: nhân lực, cơ sở hạ tầng, nghiên cứu - công nghệ, và chăm sóc cộng đồng. Đặc biệt, nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất 1 bệnh viện đạt cấp chuyên sâu; có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa. Phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống dịch vụ phục hồi chức năng; kết hợp hiệu quả giữa các cơ sở y tế và các cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 bao gồm xây dựng mạng lưới toàn quốc, tăng gấp đôi số bác sĩ chuyên ngành, và tích hợp công nghệ số.

– Phát triển nhân lực và đào tạo:

Mở rộng bộ môn Lão khoa tại các trường đại học y (hiện chỉ có tại ĐH Y Hà Nội, ĐH Y Dược TP.HCM). Xây dựng khung chương trình đào tạo bác sĩ chuyên khoa, điều dưỡng Lão khoa, công tác xã hội, và phục hồi chức năng.

Tăng chỉ tiêu đào tạo sau đại học, tổ chức tập huấn chỉ đạo tuyến (ví dụ: Bệnh viện Lão khoa Trung ương đã chuyển giao kỹ thuật tại Lào Cai, Quảng Ninh năm 2025).

Hợp tác quốc tế (với Mỹ, Úc, Đức, Nhật) để phát triển nhân lực trẻ.

– Xây dựng và mở rộng mạng lưới cơ sở y tế:

Tăng số bệnh viện chuyên Lão khoa lên ít nhất 5-7 cơ sở, với trọng tâm tại các tỉnh lớn và miền núi. Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM) hướng tới mô hình "bệnh viện Lão khoa toàn diện, kỹ thuật cao, ngang tầm ASEAN", làm tuyến cuối phía Nam.

Phát triển viện dưỡng lão và trung tâm phục hồi chức năng, với khung tiêu chí rõ ràng từ Bộ Y tế (dự kiến thành lập trung tâm nghiên cứu Lão khoa tại TP.HCM).

– Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và dự phòng:

Tập trung vào y tế công cộng: Dự phòng bệnh mạn tính, ứng dụng y học tái tạo (gene trị liệu, tế bào gốc), và chuyển đổi số (theo dõi sức khỏe từ xa, AI trong chẩn đoán).

Đánh giá Lão khoa toàn diện và tích hợp điều dưỡng, công tác xã hội vào chăm sóc.

Xây dựng "nền kinh tế bạc" với dịch vụ chăm sóc tại nhà (như mô hình bTaskee), dự kiến thị trường đạt 4,79 tỷ USD vào 2031

– Chăm sóc cộng đồng và chính sách:

Mở rộng dịch vụ tại gia đình và cộng đồng, giảm tải bệnh viện, đặc biệt ở nông thôn.

Tăng đầu tư nhà nước: Nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị, và chế độ đãi ngộ cho nhân viên y tế.

Như vậy, định hướng phát triển chuyên ngành Lão khoa tại Việt Nam là cấp thiết để ứng phó với "cơn bão già hóa" dân số, chuyển từ mô hình điều trị bệnh viện sang chăm sóc toàn diện, dự phòng và cộng đồng. Với sự dẫn dắt của Bộ Y tế và các bệnh viện đầu ngành, ngành Lão khoa hứa hẹn sẽ trở thành trụ cột của an sinh xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi. Để đạt hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, đồng thời khuyến khích nghiên cứu liên ngành. Vấn đề mấu chốt là cần có một cơ chế chính sách toàn diện và có tầm nhìn xa để triển khai mọi kế hoạch theo từng giai đoạn cụ thể.

ktk.vn